DE REPRESENTATIEVE DEMOCRATIE IS GEËVOLUEERD IN DE PARTICRATIE

Inmiddels zijn de westerse democratieën geëvolueerd tot particratieën. Een particratie is een democratie waar de politieke partijen de macht hebben. Het grootste verschil tussen de eerste werkende democratieën (Griekenland) en de huidige westerse particratieën is het kiesstelsel en de invloed van de individuele burger op het te voeren beleid.

In een particratie kunnen politieke partijen (verenigingen) maar ook individuen deelnemen aan de verkiezingen. Het is echter hoogst ongebruikelijk dat een persoon zich individueel verkiesbaar stelt, waardoor de verkiesbare plekken feitelijk alleen door politieke partijen wordt gedomineerd (immers zij zijn die enige die deelnemen aan verkiezingen). Deze politieke partijen bepalen wie er verkiesbaar wordt gesteld en geven in een partijprogramma aan in welke richting zij een land willen ontwikkelen. Zowel op het partijprogramma als op de verkiesbare personen hebben burgers weinig tot geen invloed.

De beperkte invloed van burgers op de verkiesbare personen vloeit voort uit procedures voor het samenstellen van de kandidatenlijst van een politieke partij. Als voorbeeld Nederland, waar het gebruikelijk is dat het partijbestuur een kandidatencommissie benoemt. Deze kandidatencommissie gaat op zoek naar geschikte kandidaten (vaak uit de eigen gelederen van de partij) en beoordeeld hun kwaliteiten. Op basis hiervan stelt de kandidatencommissie een concept kandidatenlijst voor aan het partijcongres dat hier wijzigingen op kan indienen.

Uiteindelijk keurt het congres de lijst als geheel toe. Soms wordt de lijsttrekker in een aparte procedure benoemd worden, zoals een ledenreferendum (dit is in Nederland het geval bij de PvdA, de VVD en GroenLinks) of legt de kandidatencommissie geen volgorde vast. Bij sommige partijen hebben de leden direct, of via provinciale afdelingen veel invloed op de volgorde van de lijst.

Ten aanzien van het partijprogramma – een document van politieke partijen waarin zij haar standpunten en plannen beschrijft – is de invloed van burgers nog beperkter. Het partijprogramma wordt door een interne commissie geschreven die een beeld geven van de partij filosofie/ideologie, hetgeen een interpretatie is van de koers die een partij voert.

  1. Iedere verkiezingen komt er op het partijprogramma een aanvulling welke hele specifieke en actuele onderwerpen bevat die voor de verkiezingen belangrijk zijn om te laten zien waar een partij staat. Dit document krijgt de status van verkiezingsprogramma.

Deze verkiezingsprogramma’s worden opgesteld voor verkiezingen op elk niveau: zowel Europees, nationaal als provinciaal, gemeentelijk, enzovoort. In de verkiezingsprogramma’s krijgen burgers ook een presentatie van politici waarop kan worden gestemd.

Het partij/verkiezingsprogramma wordt aan het bestuur van partijen voorgelegd en kan in de gehele procedure feitelijk niet worden beïnvloed door burgers die geen lid zijn van de partij.

In de uitvoering van de werkzaamheden kenmerkt een particratie zich door de partij- of fractiediscipline. Dit is het vermogen van een fractie van een politieke partij om haar leden het beleid van het partijleiderschap te laten ondersteunen.

In parlementaire democratieën slaat het begrip meestal op de controle die partijleiders over de wetgevende macht hebben. In Nederland worden de Tweede Kamerleden bijvoorbeeld geacht om met het meerderheidsstandpunt van hun fractie mee te stemmen, ook in gevallen waar zij het er zelf eigenlijk niet mee eens zijn. De partij- of fractiediscipline staat haaks op het principe van stemmen zonder last welke in de grondwet is verankerd. Hierin wordt gesteld dat volksvertegenwoordigers zich niet mogen laten opdragen in een stemming een bepaald standpunt in te nemen.

Overigens zie je ook vaak dat particratie vaak in een adem wordt genoemd met de democratie, hoewel het een volledig ander model is. De basis van de particratie wordt gevormd door enerzijds de partij ideologie en anderzijds bij de uitvoering door de partijdiscipline.

admin

Click Here to Leave a Comment Below

Leave a Comment: